KAYA & MÜNEVVER ÜÇER ve TANER ALAKUŞ ile Atölye Öğrencilerinin Tezhip ve Minyatür eserlerinden oluşan ''HASBAHÇE'' sergisi, Emirgan Korusu'nda 15 Nisan 2012 Pazar günü açılıp, 30 Nisan 2012 tarihine kadar sürecektir.

 
 

Minyatürde konu edilecekler belirlendikten sonra içeriğe göre en önemli kişi veya obje merkez edilir ve diğer elemanlar da çevresine belirli bir düzen içinde yerleştirilir. Işık, gölge kaygısı gütmeden, konunun bütünlüğünü bozmadan tüm obje ve kişilerin açık açık resmedilmesi hâlinde çizilir. Ağaç çiçek gibi yardımcı motiflerle zenginleştirilebilir. Minyatür boyanırken parlatma sırasında boyaların bozulmaması için önce zemine altın ya da gümüş sürülerek parlatma yapılır. Dağ tepe gibi gökyüzü olan yerlerden başlanarak boyanmaya devam edilir.

Minyatür yapmak isteyen bir kişinin tezhip tasarımı bilgisi olmalıdır. Tezhibin çarpıcı renkleri ve çizgileri en kalıp minyatüre bile canlılık verir.

Minyatür için kullanılan malzemeler eskiye oranla daha çeşitlidir ama kimyevi boya ve kâğıtların dayanma süresi az olmaktadır. Eski yazmalarda tamamen doğal malzemeler kullanılmış, günümüze kadar gelebilmesi sağlanmıştır. Bugün bazı üniversitelerde, özel kurumlarda, kurslarda minyatür eğitimine rastlamak mümkündür.
Üsküdar da bulunan Klasik Türk Sanatları Vakfı' nda diğer Osmanlı süsleme sanatlarının yanı sıra minyatür kursu almak da mümkün.


Minyatür ile ilgili önemli isimler & yerler:

Minyatürlü el yazmaları konusunda Topkapı Sarayı Müzesi, dünyanın önde gelen koleksiyonlarından birine sahiptir. Bunlar arasında Moğol, Türkmen, Safavi, Osmanlı dönemi eserlerini sayabiliriz. Ayrıca Süleymaniye’deki medreselerden birinde olan Türk-İslam eserleri müzesi, Askeri Müze, Deniz Müzesi, Vakıf Hat Sanatları Müzesi gibi müzeleri de sayabiliriz.

Osmanlı döneminde yaptırılmış olan padişah siparişi saray minyatürleri, “tek ve orijinal” olarak kütüphanelerde bulunurlar.

Yazma eserlerin yer aldığı bazı önemli kütüphaneler, Beyazıt Devlet Kütüphanesi, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi ve Belediye Kütüphanesi’dir.
El yazması ihtiva eden diğer kurumlardan ise Antalya Müzesi; Erzurum Atatürk Üniversitesi Kütüphaneleri ve İzmir Millî Kütüphanesi’ni sayabiliriz.
Bilinen en yetenekli minyatür sanatçıları, Behzad, Matrakçı Nasuh, Osman, Levnî gibi isimlerdir.

 

Geleneksel Türk sanatlarından biri olan “minyatür”, 8. ve 9. yy’a ait olan ve Uygur merkezlerinden günümüze gelmiş olan Türk sanatı örneklerinden biridir. Nakkaşlar tarafından, kâğıt, parşömen, fil dişi gibi nesnelerin üzerine boya ve yaldızla süsleme şeklinde yapılır. Çok ince işlenerek ve küçük boyutlu olarak çalışılır. Ortaçağ’da Avrupa’da yazılmış olan kitaplarda baş harfler, kırmızı bir renkle süslenirmiş. Bu rengi sağlayan ise “minium” isimli bir kurşun oksitmiş. Konu başlıklarını minium ile belirginleştirmeye ise “miniare” denirmiş. Minyatür ismi buradan gelmektedir. Türkler bu tarz resme “Nakış Resim” demişlerdir. Türklerin İslamiyet'i kabulünden önceki devreye ait minyatürler, Uygur Prensleri ve prenseslerinden oluşur. Bu minyatürlerin üslupları çok zengindir.

Baskı makinesinin bulunuşuna kadar Avrupa’da çok güzel minyatürler yapıldı. Daha sonra minyatür genelde madalyonların üzerindeki portreler için kullanıldı. 17. yy’dan sonra ise genelde fil dişi üzerine yapılan modeller yaygınlaştı.

İslam’da resmin yasak oluşuna rağmen, minyatür resim sayılmadığından gelişebilmiş, geleneksel bir zanaat hâlini alabilmiştir.

Osmanlı Devleti döneminde 18. yüzyıla kadar İran ve Selçuklu etkisi sürdü. Fatih döneminde, padişahın resmini de yapmış olan Sinan bey adlı bir nakkaş, II. Bayezıd döneminde de Baba Nakkaş diye tanınan bir sanatçı yetişti. Son yıllardaki araştırmalar sayesinde, Fatih Sultan Mehmed döneminde yapılmış birçok minyatürlü eser, gün ışığına çıkmıştır. Bunlardan biri olan ve 1455’te Edirne’de gerçekleştirilen Dilsuznâme: Gül ve Bülbül (Oxford Bodlein Lib.) adlı edebi eser, Türkmen minyatürlerinin etkisini gösteren bir örnektir.

Fatih Sultan Mehmed, İstanbul’a İtalya’dan birçok sanatçı getirtmişti. Kendisi geniş görüşlü bir insan olup bilim ve sanata da büyük bir ilgi duymaktaydı. Bellini’ye yağlı boya portresini, Constanza da Ferrara’ya da üzerinde büstü ve atlı portresi bulunan madalyonları yaptırdı. Bu sanatçıların İstanbul sarayında yaptıkları eserlerin çoğu ortadan kalkmıştır. Ama onların öğrencileri olan Türk nakkaşlarının eserlerini tanıyoruz.

Mustafa Çelebi, Selimiyeli Reşid, Süleyman Çelebi ve Levnî; 18. yüzyılın ünlü nakkaşlarıdır. Bunlardan özellikle Levnî, Türk minyatür sanatında bir dönüm noktasıdır. Levnî, geleneksel anlayışın dışına çıktı ve kendine özgü bir biçim geliştirdi.

Levnî’nin en tanınmış eseri Surname’dir. Surname, yazılı ve bol resimli bir kitaptır ve bir sünnet düğünü resmedilmiştir. Yüzlerce değişik sahneyi içeren bu minyatürlerde Levnî, esprili bir yaklaşımla resmetmiştir.

Levnî’den sonra adı bu konuda anılmaya değer sanatçılardan biri Abdullah Buhari olarak kabul edilir. “Pencereden Bakan Kadın” adlı resmiyle ilginç üslubunu oturtmuştur.

Eserlerinde doğum gibi ilginç konuları resmetmiştir.

Minyatür, 19. yy başlarında giderek yerini ışıklı ve gölgeli çalışmalara bırakmıştır. Özellikle yağlı boya resimlerin duvarlara asılması yaygınlaşınca kitap resmi önemini yitirir. Ama batıda olduğu gibi ülkemizde de geleneksel bir sanat olarak varlığını sürdürmekte...