|
A) MALZEMELER
1- KAĞIT:
Gözü yorduğu ve yapılan tezhibi güzel göstermediği
için ham kağıt kullanılmaz. Onun yerine bitkisel ve nebati boyalarla
boyanmış kağıt kullanılır. Daha sonrada üzeri aharlanır. Ahar bir çeşit
ciladır,kağıdı doyurmak için yapılır. Sadece sanat eserlerinde ahar
kullanılır,çünkü yanlış yapıldığında silinebilme özelliği yaratır.
2- MÜREKKEP: Lal altın
ve is mürekkebi çokça kullanılmıştır.Lal,koşnil böceğinin kurutulmasıyla
elde edilip Fatih devrinde halkarlarda çokça kullanılmıştır.Altın ve is
mürekkebi hem tezhip hem de hat sanatının temel malzemesidir bu yüzden her
dönemde kullanılmıştır.
3-KALEM:
Yazma kaynaklarından anlaşıldığı üzere fırçanın eski ismi
"kıl kalem"dir. Müzehhipler fırçalarım çulluk kuşunun ense tüylerinden kendileri
yaparlardı. Gümüşi renkte olan bu kıl kalemleri tahrir çekmek için
kullanırlarmış.
B) AYET BERKENAR
KURAN'I KERİM
Hattatın en çok zorlandığı eserdir. Çünkü her satır
sonunda ayet bitmek zorundadır. Her sayfanın sonuna gelen ayet mutlaka o sayfada
bitiyor ve yeni bir sayfa başka bir ayetle başlıyorsa buna ayet berkenar musaf
denir. Hattatlar yazma eserleri yazarken ortadan başlayarak yazarlar sonuna
doğru eli İyice işlek durumuna gelir ve böylece başa dönüp yazarlar hattatın
elinden çıkan varak halindeki eser nakış haneye gelir. Eser için sipariş veren
kişiye muhreç sayfası gösterilerek sipariş alınır ve kolektif bir çalışma
ürününde İmza görülmez. Nadiren ser nakkaşın imzası görülebilir.
C) MUSHABIN KISIMLARI
1- SER LEVHA:
Fatiha ve bakara sureleri baş taraflarının olduğu karşılıklı gelen iki sayfadır,
metinin başladığına işarettir ve tezhipli sayfalardır. Tek sayfa tezhipli ise
'unvan sayfası' adını alır. Her iki sayfada metin başlamıştır. Yazılı metin
cetvellerle ayrılır, nakış hanelerde cetvel keş denilen vazifeleri cetvel çekmek
olan sanatkarlar vardır.
2- ZAHRİYE SAYFASI:
Üç şekilde karşımıza çıkmaktadır.
a)Mekik zahriye
b)Madalyon zahriye
c)Dikdörtgen zahriye
Müzehhip veya müzehhibe'in
hür olduğu tek sayfadır. Arapça bir kelime olup zarh(sırt) kelimesinden
gelmektedir. Sırtlık demektir. İlk devirlerde madalyon zahriyeler görünürken,
II. Beyazıt devrinde mekik (beyzi), son devirlerde dikdörtgen zahriyeler
görülmektedir.
3- HATİME SAYFASI: son hitabe etme yani imza
sayfasıdır. "Ketebe" sayfası da denir. Sayfa düzeninde üçgenimsi bir görüntü
olur ve boş kalan yerler tezhiplenir.
4- SURE BAŞI:Yatık dikdörtgen şeklindedir. İç
kısımda sure yazılır. Geri kalan yerler tezhiplenir. Tezhip bittikten sonra
hattat tarafından yazı yazılır. İlk Kur'anı Kerimlerde sure başı ile birlikte
sure başı gülü de yapılırdı. Cetvelle yapışık olup yönü de sure başına bakacak
şekildedir. Daha sonraki devirlerde terk edilmiştir.
|
