Hilye, süs zinet anlamına gelmektedir.Hz. Muhammed' in vefatından sonra onu
tanımak isteğiyle ortaya çıkmıştır. Nasıl biri olduğunu öğrenmek,onu tanımak
için ele alınmıştır. Islama göre putlaştırılabilecek kişilerin şiddetle
tasvirlerinden kaçınıldığından, onun yerine Hz.Muhammed'in çok
yakınlarından, tanıyan sözüne güvenilir kişilerden anlatımları esas
alınmıştır.
İlk hilye örneği 19.yy sonlarında Hafız Osman 'in hazırladığı bir şemayla
karşımıza çıkar. İlk olarak Hz.Ali tarafından anlatılmıştır. Hilyelerin
bulundukları yerlere huzur, bereket getirttiği ve her türlü tabii afetlerden
koruması nedeniyle birçok sipariş verilmiştir. Çeşitli boylarda olup, kimisi
cepte taşınacak şekilde kimisi de devasa! boyut da olanları da vardır.
İcazet Hilyelerinde hocaya ait bir imza kısmı vardır. En iyi hilyeler yazı
açısından 19.yy yazılmıştır.
HİLYENİN BÖLÜMLERİ
1- BAŞMAKAM:
En üst kısımda besmeleyle başlayan ve yazı çeşiti
değişik şekillerde olabilir.(muhakkak,sülüs gibi.)
2- GÖBEK: Hz.Ali'den
naklen Hz.Muhammed'in vasıflarının yazıldığı yerdir. Yuvarlak yazı sahası
olarak bırakılıp tezhibi hilal içine yapılır. Yazının olduğu yer bazen oval
olabilir.
3- HİLAL:
Ciharyarlarda ve göbek etrafında kullanılmış. Her hilyede olması gerekmez.
Hilal, vasıfları anlatılanın nurlanması anlamına gelmektedir.
4- CİHARYARLAR:
Hz.Ebubekİr, Hz..Ömer, Hz.Osman ve Hz.Ali isimlerinin yazıldığı ve gövdenin
dört tarafında bulunan isimlerdir.
5- AYET: Besmeleyle
aynı ebatta olup Hz.Muhammed ile ilgili ayetlerin yazıldığı bölgedir.
6- ETEK: Ayetin tam
ortasına, iki taraftan da eşit miktarlarda yer bırakılarak
yerleştirilmiştir. Göbek kısmına sığmayan metinin devamı olup hattatın adı
ve tarihi yazılır.
7- KOLTUK: Eteğin
yanında eşit mesafeli yerlerdir. Üstte kullanılan desenin tezhibi birbirine
uyumlu olmalıdır.
8- İÇ PERVAZ: İç
bölgeyi çepeçevre dönen çerçevedir.
9- DIŞ PERVAZ: Bazen
ebru,zerefşan,halkari yada tezhip olabilir
|
